महाभारतम्-07-द्रोणपर्व-020

From HinduismPedia
Jump to navigation Jump to search

Template:महाभारतम्/द्रोणपर्व

सङ्कुलयुद्धवर्णनम्।। 1 ।।

सञ्जय उवाच। 5-20-1x
परिणाम्य निशां तां तु भारद्वाजो महारथः।
उक्त्वा सुबहु राजेन्द्र वचनं वै सुयोधनम्।।
5-20-1a
5-20-1b
विधाय गोप्तॄन्पार्थस्य संशप्तकगणैः सह।
निष्क्रान्ते च तदा पार्थे संशप्तकवधं प्रति।।
5-20-2a
5-20-2b
व्यूढानीकस्ततो द्रोणः पाण्डवानां महाचमूम्।
अभ्ययाद्भरतश्रेष्ठ धर्मराजजिघृक्षया।।
5-20-3a
5-20-3b
व्यूढां दृष्ट्वा सुपर्णेन भारद्वाजस्य तां चमूम्।
व्यूहेन मण्डलार्धेन प्रत्यव्यूहद्युधिष्ठिरः।।
5-20-4a
5-20-4b
मुखं त्वासीत्सुपर्णस्य भारद्वाजो महारथः।
शिरो दुर्योधनो राजा सोदर्यैः सानुगैर्वृतः।।
5-20-5a
5-20-5b
चक्षुषी कृतवर्माऽऽसीद्गौतमश्चास्यतां वरः।। 5-20-6a
भूतशर्मा क्षेमशर्मा करकाक्षश्च वीर्यवान्।
कलिङ्गाः सिंहलाः प्राच्याः शूरा भीरा दशेरकाः।।
5-20-7a
5-20-7b
शका यवनकाम्भोजास्तथा हंसपथाश्च ये।
ग्रीवायां शूरसेनाश्च दरन्दा मद्रकेकयाः।
गजाश्वरथपत्त्योघास्तस्थुः परमदंशिताः।।
5-20-8a
5-20-8b
5-20-8c
भूरिश्रवास्तथा शल्यः सोमदत्तश्च बाह्लिकः।
अक्षौहिण्या वृता वीरा दक्षिणं पार्श्वमास्थिताः।।
5-20-9a
5-20-9b
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्भोजश्च सुदक्षिणः।
वामं पार्श्वं समाश्रित्य द्रोणपुत्राग्रतः स्थिताः।।
5-20-10a
5-20-10b
पृष्ठे कलिङ्गाः साम्बष्ठा मागधाः पौण्ड्रमद्रकाः।
गान्धाराः शकुनाः प्राच्याः पार्वतीया वसातयः।।
5-20-11a
5-20-11b
पुच्छे वैकर्तनः कर्णः सपुत्रज्ञातिबान्धवः।
महत्या सेनया तस्थौ नानाजनपदोत्थया।।
5-20-12a
5-20-12b
जयद्रथो भीमरथः सम्पातिर्ऋषभो जयः।
भूमिञ्जयो वृषक्राथो नैषधश्च महाबलः।।
5-20-13a
5-20-13b
वृता बलेन महता ब्रह्मलोकपरिष्कृताः।
व्यूहस्योरसि ते राजन्स्थिता युद्धविशारदाः।।
5-20-14a
5-20-14b
द्रोणेन विहितो व्यूहः पदात्यश्वरथद्विपैः।
वातोद्धूतार्णवाकारः प्रनृत्त इव लक्ष्यते।।
5-20-15a
5-20-15b
तस्य पक्षप्रपक्षेभ्यो निष्पतन्ति युयुत्सवः।
सविद्युत्स्तनिता मेघाः सर्वदिग्भ्यः इवोष्णगे।।
5-20-16a
5-20-16b
तस्य प्राग्ज्योतिषो मध्ये विधिवत्कल्पितं गजम्।
आस्थितः शुशुभे राजन्नंशुमानुदये यथा।।
5-20-17a
5-20-17b
माल्यदामवता राजञ्श्वेतच्छत्रेण धार्यता।
कृत्तिकायोगयुक्तेन पौर्णमास्यामिवेन्दुना।।
5-20-18a
5-20-18b
नीलाञ्जनचयप्रख्यो मदान्धो द्विरदो बभौ।
अतिवृष्टो महामेघैर्यथा स्यात्पर्वतो महान्।।
5-20-19a
5-20-19b
नानानृपतिभिर्वीरै र्विविधायुधभूषणैः।
समन्वितः पार्वतीयैः शक्रो देवगणैरिव।।
5-20-20a
5-20-20b
ततो युधिष्ठिरः प्रेक्ष्य व्यूहं तमतिमानुषम्।
अजय्यमरिभिः सङ्ख्ये पार्षतं वाक्यमब्रवीत्।।
5-20-21a
5-20-21b
ब्राह्मणस्य वशं नाहमियामद्य यथा प्रभो।
पारावतसवर्णाश्व तथा नीतिर्विधीयताम्।।
5-20-22a
5-20-22b
धृष्टद्युम्न उवाच। 5-20-23x
द्रोणस्य यतमानस्य वशं नैष्यसि सुव्रत।
अहमावारयिष्यामि द्रोणमद्य सहानुगम्।।
5-20-23a
5-20-23b
मयि जीवति कौरव्य नोद्वेगं कर्तुमर्हसि।
न हि शक्तो रणे द्रोणो विजेतुं मां कथञ्चन।।
5-20-24a
5-20-24b
सञ्जय उवाच। 5-20-25x
एवमुक्त्वा किरन्बाणान्द्रुपदस्य सुतो बली।
पारावतसवर्णाश्वः स्वयं द्रोणमुपाद्रवत्।।
5-20-25a
5-20-25b
अनिष्टदर्शनं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नमवस्थितम्।
क्षणेनैवाभवद्द्रोणो नातिहृष्टमना इव।।
5-20-26a
5-20-26b
`स हि जातो महाराज द्रोणस्य निधनं प्रति।। 5-20-27a
मर्त्यधर्मतया तस्माद्भारद्वाजो व्यमुह्यत।
नाशकत्तत्र तत्किञ्चिदनीकं प्रतिवीक्षितुम्।।
5-20-28a
5-20-28b
ततः किरन्निषूंस्तीक्ष्णान्द्रुपदस्य वरूथिनीम्।
भराद्वाजो ययौ तूर्णं पार्षतं वर्जयन्युधि।
द्रुपदस्य महत्सैन्यं दारयामास ब्राह्मणः'।।
5-20-29a
5-20-29b
5-20-29c
तं तु सम्प्रेक्ष्य पुत्रस्ते दुर्मुखः शत्रुकर्षणः।
प्रियं चिकीर्षुर्द्रोणस्य धृष्टद्युम्नमवारयत्।।
5-20-30a
5-20-30b
स सम्प्रहारस्तुमुलः सुघोरः समपद्यत।
पार्षतस्य च शूरस्य दुर्मुखस्य च भारत।।
5-20-31a
5-20-31b
पार्षतः शरजालेन क्षिप्रं प्रच्छाद्य दुर्मुखम्।
भारद्वाजं शरौघेण महता समवारयत्।।
5-20-32a
5-20-32b
द्रोणावारितं दृष्ट्वा भृशायस्तस्तवात्मजः।
नानालिङ्गैः शरव्रातैः पार्षतं सममोहयत्।।
5-20-33a
5-20-33b
तयोर्विषक्तयोः सङ्ख्ये पाञ्चाल्यकुरुमुख्ययोः।
द्रोणो यौधिष्ठिरं सैन्यं बहुधा व्यधमच्छरैः।।
5-20-34a
5-20-34b
अनिलेन यथाऽभ्राणि विच्छिन्नानि समन्ततः।
तथा पार्थस्य सैन्यानि विच्छिन्नानि क्वचित्क्वचित्।।
5-20-35a
5-20-35b
मुहूर्तमिव तद्युद्धमासीन्मधुरदर्शनम्।
तत उन्मत्तवद्राजन्निर्मर्यादमवर्तत।।
5-20-36a
5-20-36b
`नैव खं न दिशो भूमिर्बभासे न च भास्करः'।
नैव स्वे न परे राजन्नाज्ञायन्त परस्परम्।
अनुमानेन संज्ञाभिर्युद्धं तत्समवर्तत।।
5-20-37a
5-20-37b
5-20-37c
चूडामणिषु निष्केषु भूषणेष्वपि वर्मसु।
तेषामादित्यवर्णाभा रश्मयः प्रचकाशिरे।।
5-20-38a
5-20-38b
तत्प्रकीर्णपताकानां रथवारणवाजिनाम्।
बलाकाशबलाभ्रामं ददृशे रूपमाहवे।।
5-20-39a
5-20-39b
नरानेव नरा जघ्नरुदग्राश्च हया हयान्।
रथांश्च रथिनो जघ्नुर्वारणा वरवारणान्।।
5-20-40a
5-20-40b
समुच्छ्रितपताकानां गजानां परमद्विपैः।
क्षणेन तुमुलो घोरः सङ्ग्रामः समपद्यत।।
5-20-41a
5-20-41b
तेषां संसक्तगात्राणां कर्षतामितरेतरम्।
दन्तसङ्घातसङ्घर्षात्सधूमोऽग्निरजायत।।
5-20-42a
5-20-42b
विप्रकीर्णपताकास्ते विषाणजनिताग्नयः।
बभूवुः खं समासाद्य सविद्युत इवाम्बुदाः।।
5-20-43a
5-20-43b
विक्षिपद्भिर्नदद्भिश्च निपतद्भिश्च वारणैः।
सम्बभूव मही कीर्णा मेघैर्द्यौरिव वार्षिकी।।
5-20-44a
5-20-44b
तेषामाहन्यमानानां बाणतोमरऋष्टिभिः।
वारणानां रवो जज्ञे मेघानामिव सम्पुवे।।
5-20-45a
5-20-45b
तोमराभिहताः केचिद्बाणैश्च परमद्विपाः।
वित्रेसुः सर्वनागानां शब्दमेवापरेऽसृजन्।।
5-20-46a
5-20-46b
विषाणाभिहताश्चापि केचित्तत्र गजा गजैः।
चक्रुरार्तस्वनं घोरमुत्पातजलदा इव।।
5-20-47a
5-20-47b
प्रतीपाः क्रियमाणाश्च वारणा वरवारणैः।
उन्मथ्य पुनराजग्मुः प्रेरिताः परमाङ्कुशैः।।
5-20-48a
5-20-48b
महामात्रैर्महामात्रास्ताडिताः शरतोमरैः।
गजेभ्यः पृथिवीं जग्मुर्मुक्तप्रहरणाङ्कुशाः।।
5-20-49a
5-20-49b
निर्मनुष्याश्च मातङ्गा विनदन्तस्ततस्ततः।
छिन्नाभ्राणीव सम्पेतुः सम्प्रविश्य परस्परम्।।
5-20-50a
5-20-50b
हतान्परिवहन्तश्च पतितान्पतितायुधान्।
दिशो जग्मुर्महानागाः केचिदेकचरा इव।।
5-20-51a
5-20-51b
ताडितास्ताड्यमानाश्च तोमरर्ष्टिपरश्वथैः।
पेतुरार्तस्वनं कृत्वा तदा विशसने गजाः।।
5-20-52a
5-20-52b
तेषां शैलोपमैः कायैर्निपतद्भिः समन्ततः।
आहता सहसा भूमिश्चकम्पे च ननाद च।।
5-20-53a
5-20-53b
सादितैः सगजारोहैः सपताकैः समन्ततः।
मातङ्गैः शुशुभे भूमिर्विकीर्णैरिव पर्वतैः।।
5-20-54a
5-20-54b
गजस्थाश्च महामात्रा निर्भिन्नहृदया रणे।
रथिभिः पातिता भल्लैर्विकीर्णाङ्कुशतोमराः।।
5-20-55a
5-20-55b
क्रौञ्चवद्विनदन्तोऽन्ये नाराचाभिहता गजाः।
परान्स्वांश्चापि मृद्गन्तः परिपेतुर्दिशो दश।।
5-20-56a
5-20-56b
गजाश्वरथयोधानां शरीरौघसमावृता।
बभूव पृथिवी राजन्मांसशोणितकर्दमा।।
5-20-57a
5-20-57b
प्रमथ्य च विषाणाग्रैः समुत्क्षिप्ताश्च वारणैः।
सचक्राश्च विचक्राश्च रथैरेव महारथाः।।
5-20-58a
5-20-58b
रथाश्च रथिभिर्हीना निर्मनुष्याश्च वाजिनः।
हतारोहाश्च मातङ्गा दिशो जग्मुर्भयातुराः।।
5-20-59a
5-20-59b
जघानात्र पिता पुत्रं पुत्रश्च पितरं तथा।
इत्यासीत्तुमुलं युद्धं न प्राज्ञायत किञ्चन।।
5-20-60a
5-20-60b
आगुल्फेभ्योऽवसीदन्ते नरा लोहितकर्दमैः।
दीप्यमानैः परिक्षिप्ता दावैरिव महाद्रुमाः।।
5-20-61a
5-20-61b
शोणितैः सिच्यमानानि वस्त्राणि कवचानि च।
छत्राणि च पताकाश्च सर्वं रक्तमदृश्यत।।
5-20-62a
5-20-62b
हयौघाश्च रथौघाश्च नरौघाश्च निपातिताः।
संक्षुण्णाः पुनरावृत्य बहुधा रथनेमिभिः।।
5-20-63a
5-20-63b
सगजौघमहावेगः परासुनरशैवलः।
रथौघतुमुलावर्तः प्रबभौ सैन्यसागरः।।
5-20-64a
5-20-64b
तं वाहनमहानौभिर्योधा जयधनैषिणः।
अवगाह्याथ मज्जन्तो नैव मोहं प्रचक्रिरे।।
5-20-65a
5-20-65b
शरवर्षाभिवृष्टेषु योधेष्वञ्चितलक्ष्मसु।
न तेष्वचित्ततां लेभे कश्चिदाहतलक्षणः।।
5-20-66a
5-20-66b
वर्तमाने तथा युद्धे घोररूपे भयङ्करे।
मोहयित्वा परान्द्रोणो युधिष्ठिरमुपाद्रवत्।।
5-20-67a
5-20-67b
।। इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि संशप्तकवधपर्वणि
द्वादशदिवसयुद्धे विंशोऽध्यायः।। 20 ।।

5-20-16 उष्णगे घर्मात्यये।। 5-20-18 पौर्णमास्यां कृत्तिकायोगयुक्तेन इन्दुना। शारदपूर्णचन्द्रेणेत्यर्थः।। 5-20-26 अनिष्टदर्शनं स्वमृत्युहेतुत्वात्।। 5-20-33 भृशायस्तोऽतिप्रयत्नवान्।। 5-20-51 एकचराः द्विपान्तरदर्शनासहाः।। 5-20-66 अचित्ततां मोहम्।। 5-20-20 विंशोऽध्यायः।। Template:Footer

वर्गः:महाभारतम्/द्रोणपर्व

Page is sourced from

sa.wikisource.org महाभारतम्-07-द्रोणपर्व-020