महाभारतम्-07-द्रोणपर्व-010

From HinduismPedia
Jump to navigation Jump to search

Template:महाभारतम्/द्रोणपर्व

द्रोणमरणश्रवणेन मूर्छितस्य धृतराष्ट्रस्य पिरचारिकाभिर्जलसेचनादिना समुद्बोधनम्।। 1 ।। धृतराष्ट्रेण सञ्जयम्प्रति युद्धकथनचोदना।। 2 ।।

वैशम्पायन उवाच। 5-10-1x
एवं पृष्ट्वा सूतपुत्रं हृच्छोकेनार्दितो भृशम्।
जये निराशः पुत्राणां धृतराष्ट्रोऽपतत्क्षितौ।।
5-10-1a
5-10-1b
तं विसंज्ञं निपतिन्त सिषिचुः परिचारिकाः।
जलेनात्यर्थशीतेन जीवन्त्यः पुण्यगन्धिना।।
5-10-2a
5-10-2b
पतितं चैनमालोक्य समस्ता भरतस्त्रियः।
परिवव्रुर्महाराजमस्पृशंश्चैव पाणिभिः।।
5-10-3a
5-10-3b
उत्थाप्य चैनं शनकै राजानं पृथिवीतलात्।
आसनं प्रापयामासुर्बाष्पकण्ठ्यो वराननाः।।
5-10-4a
5-10-4b
आसनं प्राप्य राजा तु मूर्च्छयाऽभिपरिप्लुतः।
निश्चेष्टोऽतिष्ठत तदा वीज्यमानः समन्ततः।।
5-10-5a
5-10-5b
स लब्ध्वा शनकैः संज्ञां वेपमानो महीपतिः।
पुनर्गावल्गणिं सूतं पर्यपृच्छद्यथातथम्।।
5-10-6a
5-10-6b
धृतराष्ट्र उवाच। 5-10-7x
यः स उद्यन्निवादित्यो ज्योतिषा प्रणुदंस्तमः।
अजातशत्रुमायान्तं कस्तं द्रोणादवारयत्।।
5-10-7a
5-10-7b
प्रभिन्नमिव मातङ्गं यथा क्रुद्धं तरस्विनम्।
प्रसन्नवदनं दृष्ट्वा प्रतिद्विरदगामिनम्।।
5-10-8a
5-10-8b
वासितासङ्गमे यद्वदजय्यं प्रतियूथपैः।
निजघान रणे वीरान्वीरः पुरुषसत्तमः।।
5-10-9a
5-10-9b
यो ह्येको हि महावीर्यो निर्दहेद्धोरचक्षुषा।
कृत्स्नं दुर्योधनबलं धृतिमान्सत्यसङ्गरः।।
5-10-10a
5-10-10b
चक्षुर्हणं जये सक्तमिष्वासधरमच्युतम्।
दान्तं बहुमतं लोके के शूराः पर्यवारयन्।।
5-10-11a
5-10-11b
के दुष्प्रधर्षं राजानमिष्वासधरमच्युतम्।
समासेदुर्नरव्याघ्रं कौन्तेयं तत्र मामकाः।।
5-10-12a
5-10-12b
तरसैवाभिपद्याथ यो वै द्रोणमुपाद्रवत्।
यः करोति महत्कर्म शत्रूणां वै महाबलः।।
5-10-13a
5-10-13b
महाकायो महोत्साहो नागायुतसमो बले।
तं भीमसेनमायान्तं के शूराः पर्यवारयन्।।
5-10-14a
5-10-14b
यदायाज्जलदप्रख्यो रथः परमवीर्यवान्।
पर्जन्य इव बीभत्सुस्तुमुलामशनीं सृजन्।।
5-10-15a
5-10-15b
विसृजञ्छरजालानि वर्षाणि मघवानिव।
अवस्फूर्जन्दिशः सर्वास्तलनेमिस्वनेन च।।
5-10-16a
5-10-16b
चापविद्युत्प्रभो घोरो रथगुल्मवलाहकः।
सनेमिघोषस्तनितः शरशब्दातिबन्धुरः।।
5-10-17a
5-10-17b
रोषनिर्जितजीमूतो मनोभिप्रायशीघ्रगः।
मर्मातिगो बाणधरस्तुमुलः शोणितोदकैः।।
5-10-18a
5-10-18b
सम्प्लावयन्दिशः सर्वा मानवैरास्तरन्महीम्।
भीमनिःस्वनितो रौद्रो दुर्योधनपुरोगमान्।।
5-10-19a
5-10-19b
युद्धेऽभ्यषिञ्चद्विजयो गार्ध्रपत्रैः शिलाशितैः।
गाण्डीवं धारयन्धीमान्कीदृशं वो मनस्तदा।।
5-10-20a
5-10-20b
इषुसम्बाधमाकाशं कुर्वन्कपिवरध्वजः।
यदायात्कथमासीत्तु तदा पार्थं समीक्षताम्।।
5-10-21a
5-10-21b
कच्चिद्गाण्डीवशब्देन न प्रणश्यति वै बलम्।
यद्वः सभैरवं कुर्वन्नर्जुनो भृशमन्वयात्।।
5-10-22a
5-10-22b
कच्चिन्नापानुदत्प्रामानिषुभिर्वो धनञ्जयः।
वातो वेगादिवाविध्यन्मेघाञ्शरगणैर्नृपान्।।
5-10-23a
5-10-23b
को हि गाण्डीवधन्वानं रणे सोढुं नरोऽर्हति।
यमुषश्चुत्य सेनाग्रे जनः सर्वो विदीर्यते।।
5-10-24a
5-10-24b
यत्सेनाः समकम्पन्त यद्वीरानस्पृशद्भयम्।
के तत्र नाजहुर्द्रोणं के क्षुद्राः प्राद्रवन्भयात्।।
5-10-25a
5-10-25b
के वा तत्र तनूस्त्यक्त्वा प्रतीपं मृत्युमाव्रजन्।
अमानुषाणां जेतारं युद्धेष्वपि धनञ्जयम्।।
5-10-26a
5-10-26b
न च वेगं सिताश्वस्य विसहिष्यन्ति मामकाः।
गाण्डीवस्य च निर्घोषं प्रावृड्‌जलदनिःस्वनम्।।
5-10-27a
5-10-27b
विष्वक्सेनो यस्य यन्ता यस्य योद्धा धनञ्चयः।
अशक्यः स रथो जेतुं मन्ये देवासुरैरपि।।
5-10-28a
5-10-28b
सुकुमारो युवा शूरो दर्शनीयश्च पाण्डवः।
मेधावी निपुणो धीमान्युधि सत्यपराक्रमः।।
5-10-29a
5-10-29b
आरावं विपुलं कुर्वन्व्यथयन्सर्वसैनिकान्।
यदायान्नकुलो द्रोणं के शूराः पर्यवारयन्।।
5-10-30a
5-10-30b
आशीविष इव क्रुद्धः सहदेवो यदाऽभ्ययात्।
कदनं करिष्यञ्शत्रूणां तेजसा दुर्जयो युधि।।
5-10-31a
5-10-31b
आर्यव्रतममोघेषुं हीमन्तमपराजितम्।
सहदेवं तमायान्तं के शूराः पर्यवारयन्।।
5-10-32a
5-10-32b
यस्तु सौवीरराजस्य प्रमथ्य महतीं चमूम्।
आदत्त महिषीं भोजां काम्यां सर्वाङ्गशोभनाम्।।
5-10-33a
5-10-33b
सत्यं धृतिश्च शौर्यं च ब्रह्मचर्यं च केवलम्।
सर्वाणि युयुधानेऽस्मिन्नित्यानि पुरुषर्षभे।।
5-10-34a
5-10-34b
बलिनं सत्यकर्माणमदीनमपराजितम्।
वासुदेवसमं युद्धे वासुदेवादनन्तरम्।।
5-10-35a
5-10-35b
धनञ्जयोपदेशेन श्रेष्ठमिष्वस्त्रकर्मणि।
पार्थेन सममस्त्रेषु कस्तं द्रोणादवारयत्।।
5-10-36a
5-10-36b
वृष्णीनां प्रवरं वीरं शूरं सर्वधनुष्मताम्।
रामेण सममस्त्रेषु यशसा विक्रमेण च।।
5-10-37a
5-10-37b
सत्यं धृतिर्मतिः शौर्यं ब्राह्मं चास्त्रमनुत्तमम्।
सात्वते तानि सर्वाणि त्रैलोक्यमिव केशवे।।
5-10-38a
5-10-38b
तमेवङ्गुणसम्पन्नं दुर्वारमपि दैवतैः।
समासाद्य महेष्वासं के शूराः पर्यवारयन्।।
5-10-39a
5-10-39b
पाञ्चालेषूत्तमं वीरमुत्तमाभिजनप्रियम्।
नित्यमुत्तमकर्माणमुत्तमौजसमाहवे।।
5-10-40a
5-10-40b
युक्तं धनञ्जयहिते ममानर्थार्थमुत्थितम्।
यमवैश्रवणादित्यमहेन्द्रवरुणोपमम्।।
5-10-41a
5-10-41b
महारथं समाख्यातं द्रोणायोद्यतमाहवे।
त्यजन्तं तुमुले प्राणान्के शूराः समवारयन्।।
5-10-42a
5-10-42b
एकोपसृत्य चेदिभ्यः पाण्डवान्यः समाश्रितः।
धृष्टकेतुं समायान्तं द्रोणं कस्तं न्यवारयत्।।
5-10-43a
5-10-43b
योऽवधीत्केतुमान्वीरो राजपुत्रं दुरासदम्।
अपरान्तगिरिद्वारे द्रोणात्कस्तं न्यवारयत्।।
5-10-44a
5-10-44b
स्त्रीम्पुसयोर्नरव्याघ्रो यः स वेद गुणागुणान्।
शिखण्डिनं याज्ञसेनिमम्लानमनसं युधि।।
5-10-45a
5-10-45b
देवव्रतस्य समरे हेतुं मृत्योर्महात्मनः।
द्रोणायाभिमुखं यान्तं के शूराः पर्यवारयन्।।
5-10-46a
5-10-46b
यस्मिन्नभ्यधिका वीरे गुणाः सर्वे धनञ्जयात्।
यस्मिन्नस्त्राणि सत्यं च ब्रह्मचर्यं च सर्वदा।।
5-10-47a
5-10-47b
वासुदेवसमं वीर्ये धनञ्जयसमं बले।
तेजसाऽऽदित्यसदृशं बृहस्पतिसमं मतौ।।
5-10-48a
5-10-48b
अभिमन्युं महात्मानं व्यात्ताननमिवान्तकम्।
द्रोणायाभिमुखं यान्तं के शूराः समवारयन्।।
5-10-49a
5-10-49b
तरुणस्तरुणप्रज्ञः सौभद्रः परवीरहा।
यदाभ्यधावद्वै द्रोणं तदाऽऽसीद्वो मनः कथं।।
5-10-50a
5-10-50b
द्रौपदेया नरव्याघ्राः समुद्रमिव सिन्धवः।
यद्रोणमाद्रवन्सङ्ख्ये के शूरास्तान्न्यवारयन्।।
5-10-51a
5-10-51b
एते द्वादश वर्षाणि क्रीडामुत्सृज्य बालकाः।
अस्त्रार्थमवसन्भीष्मे बिभ्रतो व्रतमुत्तमम्।।
5-10-52a
5-10-52b
क्षत्रञ्जयः क्षत्रदेवः क्षत्रवर्मा च मानदः।
धृष्टद्युम्नात्मजा वीराः के तान्द्रोणादवारयन्।।
5-10-53a
5-10-53b
शताद्विशिष्टं यं युद्धे सममन्यन्त वृष्णयः।
चेकितानं महेष्वासं कस्तं द्रोणादवारयत्।।
5-10-54a
5-10-54b
वार्धक्षेमिः कलिङ्गानां यः कन्यामाहरद्युधि।
अनाधृष्टिरदीनात्मा कस्तं द्रोणादवारयत्।।
5-10-55a
5-10-55b
भ्रातरः पञ्च कैकेया धार्मिकाः सत्यविक्रमाः।
इन्द्रगोपकसङ्काशा रक्तवर्मायुधध्वजाः।।
5-10-56a
5-10-56b
मातृष्वसुः सुता वीराः पाण्डवानां जयार्थिनः।
तान्द्रोणं हन्तुमायातान्के वीराः पर्यवारयन्।।
5-10-57a
5-10-57b
यं योधयन्तो राजानो नाजयन्वारणावते।
षण्मासानपि संरब्धा जिघांसन्तो युधां पतिं।।
5-10-58a
5-10-88b
धनुष्मतां वरं शूरं सत्यसन्धं महाबलम्।
द्रोणात्कस्तं नरव्याघ्रं युयुत्सुं पर्यवारयत्।।
5-10-59a
5-10-59b
यः पुत्रं काशिराजस्य वाराणस्यां महारथम्।
समरे स्त्रीषु गृध्यन्तं भल्लेनापाहरद्रथात्।।
5-10-60a
5-10-60b
धृष्टद्युम्नं महेष्वासं पार्थानां मन्त्रधारिणम्।
युक्तं दुर्योधनानर्थे सृष्टं द्रोणवधाय च।।
5-10-61a
5-10-61b
निर्दहन्तं रणे योधान्दारयन्तं च सर्वतः।
द्रोणाभिमुखमायान्तं के शूराः पर्यवारयन्।।
5-10-62a
5-10-62b
उत्सङ्ग इव सम्वृद्धं द्रुपदस्यास्त्रवित्तमम्।
शैखण्डिनं शस्त्रगुप्तं के द्रोणादवारयन्।।
5-10-63a
5-10-63b
य इमां पृथिवीं कृत्स्नां चर्मवत्समवेष्टयत्।
महता रथघोषेण मुख्यारिघ्नो महारथः।।
5-10-64a
5-10-64b
दशाश्वमेधानाजहे स्वन्नपानाप्तदक्षिणान्।
निरर्गलान्सर्वमेधान्पुत्रवत्पालयन्प्रजाः।।
5-10-65a
5-10-65b
विसृष्टा दक्षिणा यस्य गङ्गाजलमवारयत्।
गङ्गास्रोतसि यावत्यः सिकता अप्यशेषतः।
तावतीर्गा ददौ वीर उशीनरसुतोऽध्वरे।।
5-10-66a
5-10-66b
5-10-66c
न पूर्वे नापरे चक्रुरिदं केचन मानवाः।
इतीदं चुक्रुशुर्देवाः कृते कर्मणि दुष्करे।।
5-10-67a
5-10-67b
पश्यामस्त्रिषु लोकेषु न तं संस्थास्नुचारिषु।
जातं चापि जनिष्यन्तं द्वितीयं चापि साम्प्रतम्।।
5-10-68a
5-10-68b
अन्यमौशीनराच्छेब्याद्धुरो वोढारमित्युत।
गतिं यस्य न यास्यन्ति मानुषा लोकवासिनः।।
5-10-69a
5-10-69b
तस्य नप्तारमायान्तं शैब्यं कः समवारयत्।
द्रोणायाभिमुखं यत्तं व्यात्ताननमिवान्तकम्।।
5-10-70a
5-10-70b
विराटस्य रथानीकं मत्स्यस्यामित्रघातिनः।
प्रेप्सन्तं समरे द्रोणं के वीराः पर्यवारयन्।।
5-10-71a
5-10-71b
सद्यो वृकोदराज्जातो महाबलपराक्रमः।
मायावी राक्षसो वीरो यस्मान्मम महद्भयम्।।
5-10-72a
5-10-72b
पार्थानां जयकामं तं तं पुत्राणां मम कण्टकम्।
घटोत्कचं महात्मानं कस्तं द्रोणादवारयत्।।
5-10-73a
5-10-73b
एते चान्ये च बहवो येषामजितं युधि।
त्यक्तारः संयुगे प्राणान्किं तेषामजितं युधि।।
5-10-74a
5-10-74b
येषां च पुरुषव्याघ्रः शार्ङ्गधन्वा व्यपाश्रयः।।
लोकानां गुरुरत्यर्थं लोकनाथः सनातनः।
5-10-75a
5-10-75b
नारायणोरणे नाथो दिव्यो दिव्यात्मकः प्रभुः।।
यस्य दिव्यानि कर्माणि प्रवदन्ति मनीषिणः।
5-10-76a
5-10-76b
तान्यहं कीर्तयिष्यामि भक्त्या स्थैर्यार्थमात्मनः।। 5-10-77a
।। इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि
द्रोणाभिषेकपर्वणि दशमोऽध्यायः।। 10 ।।

5-10-8 सः प्रसिद्धः। तमजातशत्रुम् आयान्तं दृष्ट्वा द्रोणात्कः अवारयदित्यन्वयः।। 5-10-15 यदा अयात् यदा च दुर्योधनपुरोगमान्गार्ध्रपत्रैरभ्यषिञ्चत्तदा वो मनः क्रीदृशमभूदिति षष्ठेनान्वयः।। 5-10-34 युयुधाने सात्यकौ।। 5-10-38 सात्वते सात्यकौ।। 5-10-68 स्थास्रुचारिषु स्थावरजङ्गमात्मकेषु। स्नमित्यस्य व्यवहितेन पश्याम इत्यनेन सम्बन्धः।। 5-10-10 दशमोऽध्यायः।। 10 ।। Template:Footer

वर्गः:महाभारतम्/द्रोणपर्व

Page is sourced from

sa.wikisource.org महाभारतम्-07-द्रोणपर्व-010